fa پاسخ‌های فیتوشیمیایی و مرفوفیزیولوژیکی گیاه استویا (<i>Stevia rebaudiana</i> Bertoni) به بسترهای مختلف کشت و تلقیح قارچ مایکوریزا (<i>Glomus intraradices</i> N.C. Schenck & G.S. Sm.) كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ترکیب بستر کشت و ریزسازواره‌های موجود در آن تأثیر بسیار مهمی در استقرار، عملکرد رشدی و فیتوشیمیایی گیاهان دارویی دارد.</span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تعیین تأثیر بسترهای مختلف کشت و تلقیح قارچ مایکوریزا بر تغییرات محتوای استویوزید، ریبادیوزیدها و خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی در گیاه دارویی استویا بود.</span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">این تحقیق به صورت آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح بلوک</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های کامل تصادفی با 10 تیمار و 4 تکرار انجام شد. فاکتور اول شامل تیمارهای تلقیح و عدم تلقیح قارچ مایکوریزا (</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Glomus intraradices</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و فاکتور دوم شامل ترکیب تیمارهای مختلف از پیت ماس، کوکوپیت، پرلیت و خاک به عنوان بسترهای کاشت بود</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></span></span></strong> <span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تلقیح قارچ مایکوریزا به طور معنی</span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">داری موجب افزایش ارتفاع بوته، تعداد ساقه فرعی، قطر ساقه، قطر ریشه، تعداد برگ، وزن تر و خشک برگ، وزن خشک ساقه، وزن خشک ریشه و میزان استویوزید، ریبادیوزید </span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> شد. بسترهای مختلف کشت نیز تأثیر معنی</span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">داری بر ارتفاع بوته، وزن تر و خشک ساقه، وزن تر برگ، وزن تر و خشک ریشه و میزان استویوزید، ریبادیوزید </span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> داشت.</span></span></span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></span></strong> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد ترکیب بستر کشت پیت ماس + کوکوپیت + خاک (2:1:1) همراه با تلقیح قارچ مایکوریزا بیشترین تأثیر مثبت را در میان تیمارهای اعمال شده بر وزن خشک برگ و قندهای گلوکوزیدی در گیاه استویا داشته است.</span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The composition of the planting beds and its microorganisms has a very important role on the establishment, growth and phytochemical performance of medicinal plants.<br> <strong>Objective:</strong> The aim of this study was to determine the effect of different planting beds and inoculation of mycorrhizal fungus on the changes of stevioside, rebaudioside, and morpho-physiological traits of stevia.<br> <strong>Methods:</strong> This study was conducted in a factorial experiment based on randomized complete blocks design (RCBD) with 10 treatments and 4 replications. The first factor consisted of inoculum and non-inoculum treatment of <em>Glomus intraradices</em>, and the second factor was the different combination of peat moss, coco peat, perlite and soil as planting beds.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> Mycorrhizal fungi inoculation significantly increased the plant height, number of lateral branches, stem and root diameter, number of leaves, leaf fresh/dry weight, shoot dry weight, root dry weight, and content of <a href="https://www.google.de/search?q=stevioside&spell=1&sa=X&ved=0ahUKEwik9JO3keXTAhVDBsAKHfMcDwoQvwUIKCgA">stevioside</a>, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Rebaudioside" title="Rebaudioside">rebaudioside</a> A and C. Also, different combination of planting beds had a significant effect on the plant height, stem dry/fresh weight, leaf fresh weight, root dry/fresh weight, and content of <a href="https://www.google.de/search?q=stevioside&spell=1&sa=X&ved=0ahUKEwik9JO3keXTAhVDBsAKHfMcDwoQvwUIKCgA">stevioside</a>, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Rebaudioside" title="Rebaudioside">rebaudioside</a> A and C.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> The results of this study showed that the combination of peat moss + coco peat + soil (2:1:1) with mycorrhizal fungi inoculation among the treatments had the highest positive effect on leaf dry weight and glycoside carbohydrates in stevia plants.</div> استویوزید, پیت ماس, ریبادیوزید, کوکوپیت, گلیکوزید Coco peat, Glycoside, Peat moss, Rebaudioside, Stevioside 99 111 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-472-7&slc_lang=fa&sid=1 AR Etminan علی مهرآفرین Alietminan55@yahoo.com 100319475328460035260 100319475328460035260 No Department of Biotechnology and Plant Breeding, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران AR Etminan علیرضا اطمینان Alietminan55@yahoo.com 100319475328460035261 100319475328460035261 Yes Department of Biotechnology and Plant Breeding, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran استادیار، گروه بیوتکنولوژی و اصلاح نباتات، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران A Qaderi اردشیر قادری Alietminan55@yahoo.com 100319475328460035262 100319475328460035262 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران MR Dehghani Mashkani محمدرضا دهقانی‎مشکانی 100319475328460035263 100319475328460035263 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران M Golrokhan مرضیه گلرخان 100319475328460035264 100319475328460035264 No Department of Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانش‎آموخته کارشناسی‎ارشد، گروه زراعت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران