fa بررسی ترکیب‌های شیمیایی اسانس گل و برگ بومادران تماشایی (<i>Achillea nobilis</i> L. subsp. <i>neilreichii</i>) رویش یافته در استان گیلان فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> جنس بومادران از تیره آفتابگردان2 شامل حدود 115 گونه در سراسر جهان می‌باشد. در کشور ایران 19 گونه از این جنس رویش دارد که دارای خواص دارویی بوده و در طب سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. <strong>هدف:</strong> بررسی اجزای تشکیل‌دهنده‌ اسانس گل‌ و برگ گونه‌‌ بومادران تماشایی (<em>Achillea nobilis</em> L. subsp. <em>neilreichii</em>) می‌باشد.<strong> روش بررسی:</strong> در این تحقیق گونه بومادران تماشایی3 از محل رویش خود واقع در روستای داماش، شرق رودبار گیلان، جمع‌آوری شد. از گل و برگ این گونه به‌طور جداگانه به روش تقطیر با آب اسانس‌گیری شد و اجزای اسانس با استفاده از دستگاه‌های GC و GC/MS آنالیز و شناسایی شدند. شناسایی ترکیب‌های تشکیل‌دهنده‌ اسانس، به کمک طیف جرمی، تزریق همزمان نمونه‌های استاندارد، شاخص بازداری آنها و مقایسه با شاخص‌های بازداری گزارش شده در منابع، صورت گرفت. <strong>نتایج:</strong> بازدهی اسانس برای گل و برگ گونه‌ <em>A. nobilis</em> L. subsp. <em>neilreichii</em>، به ترتیب 8/1 و 0/1 ‌درصد وزنی - وزنی به‌ دست آمد. تعداد 44 ترکیب (8/86 درصد) در اسانس گل، و تعداد 42 ترکیب (4/93 درصد) در اسانس برگ این گونه شناسایی شد. ترکیب‌های اصلی در اسانس نمونه گل عبارتند از: 1,8-cineole (3/10 درصد)، geranyl isovalerate (4/8 درصد) و ترکیب‌های اصلی اسانس نمونه‌ برگ نیز عبارتند از: 1,8-cineole (0/17 درصد) وtrans-verbenol (1/14 درصد). <strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که در نمونه‌ گل و برگ گیاه، مونوترپن‌ها به ترتیب (8/59 و 2/72 درصد) و سزکویی ترپن‌ها به ترتیب (2/22 و 6/12 درصد) اسانس را به ترتیب، تشکیل می‌دادند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The genus <em>Achillea </em>(Asteraceae) is comprised of about 115 species in over the world. Remarkably, 19 species of this genus are found in the flora Iranica. This genus has been used in folk medicine. <strong>Objective:</strong> Investigation of the essential oil from leaf and flowers of <em>Achillea nobilis</em> L. subsp. <em>neireichii</em>. <strong>Methods:</strong> The aerial parts of <em>A. nobilis</em> L., subsp. <em>neireichii</em> were collected during the flowering stage from Damash village, West of Roodbar, Gilan Province, in July 2007. Leaves and flowers were separately hydrodistilled for 3 hours, using a Clevenger-type apparatus to yield 1.8% (w/w) and 1.0% (w/w) of yellow oil, respectively and analyzed with GC and GC/MS. The constituents of the essential oil were identified by comparison of their mass spectra and retention indices (RI) with those given in the literature, co-injection and authentic samples. <strong>Results:</strong> Forthy-four (86.8%) and forthy - two (93.4%) compounds were characterized in the oil of flowers and leaves of <em>A. nobilis</em> subsp. <em>neireichii</em>, respectively. 1,8-cineole (10.3%) and geranyl isovalerate (8.4%) were the major constituents in the oil of the flowers, also 1,8-Cineole (17.0%) and trans-verbenol (14.1%) were the major constituents in the oil of leaves. <strong>Conclusion:</strong> The oil of flowers and leaves of <em>A. nobilis</em> subsp. <em>neireichii </em>consist of monoterpens (59.8% and 72.2%) and sesquiterpens (22.2% and 12.6%), respectively.</div> بومادران تماشایی, اسانس, تیره آفتابگردان (آستراسه), GC/MS <,i>,Achillea nobilis<,/i>, L. subsp. <,i>,neilreichii<,/i>,, Asteraceae, Volatile Constituents, GC/MS 156 162 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-172-1&slc_lang=fa&sid=1 Z Kazemizadeh زهرا کاظمی‌زاده kazemizadeh@acecr.ac.ir 100319475328460037585 100319475328460037585 Yes Department of Phytochemistry, Academic Centre for Education Culture & Research (ACECR), Shahid Beheshti branch عضو هیأت علمی جهاددانشگاهی واحد شهید بهشتی A Moradi ایوب مرادی 100319475328460037586 100319475328460037586 No Research centre of Agricultural and Natural Resources of Gilan Province مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان M Yousefi مریم یوسفی 100319475328460037587 100319475328460037587 No Research centre of Agricultural and Natural Resources of Gilan Province گروه شیمی آلی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید بهشتی