fa تأثیر القای سویه‎های قارچ میکوریزا (<i>Glomus mosseae</i> و <i>Glomus intraradiceae</i>) و فسفر بر رشد و ترکیبات فیتوشیمیایی بادرشبو (<i>Dracocephalum moldavica</i> L.) تحت شرایط تنش خشکی كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> تنش خشکی باعث تقلیل رشد و تغییر کمیت و کیفیت متابولیت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های گیاهان دارویی می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شود. قارچ میکوریزا در برهمکنش با فسفر منجر به تعدیل اثر تنش خشکی می‌شود.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> بررسی تأثیر تنش خشکی، میکوریزا و فسفر بر شاخص‌های رشد و کمیت و کیفیت اسانس بادرشبو </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(<em>Dracocephalum moldavica </em>L.)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> آزمایش گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک&lrm;های کامل تصادفی در 5 تکرار با سه فاکتور شامل: تنش رطوبتی (سه سطح: آبیاری کامل در زمان تخلیه 35، 65 و 95 درصد رطوبت ظرفیت زراعی)، میکوریزا (سه سطح: بدون میکوریزا و مصرف سویه‌های</span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">Glomus mosseae</span></span></em> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و </span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">Glomus intraradiceae</span></span></em><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و فسفر (دو سطح صفر و 100 کیلوگرم در هکتارو اجرا شد. فاکتورها).</span></span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> اثر متقابل بین فاکتورهای تنش خشکی، فسفر و میکوریزا بر همه صفات مورد مطالعه در سطح 1% معنی_‌دار شد. بیشترین وزن‌تر بوته، وزن‌تر برگ مربوط به تیمار بدون تنش (95 درصد ظرفیت زراعی)، مصرف فسفر و میکوریزا بود. بالاترین میزان تعداد گل، وزن تر ریشه، درصد اسانس در تیمار تنش رطوبتی ملایم (65 درصد ظرفیت زراعی) با تلقیح </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">G</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">. <em>mosseae</em></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و کاربرد فسفر حاصل شد. کمترین مقدار صفات ذکر شده مربوط به تیمار تنش رطوبتی شدید، بدون استفاده از میکوریزا و فسفر بود. بیشترین میزان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">6-methyl-2-phenylindole</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Z-citral</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در تیمار مصرف</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">intraradices</span></span></em> <em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">G</span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و در شرایط بدون تنش حاصل شد و تیمار تنش ملایم و مصرف</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">intraradices</span></span></em> <em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">G</span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، موجب</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">افزایش</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">میزان</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">geranyl formate </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">geranyl acetate</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">caryophyllene oxide</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> موجود در اسانس شد. </span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> مصرف هر دو سویه میکوریزا در تنش خشکی شدید توانست عملکرد فیزیولوژیک و درصد اسانس بادرشبو را 45 تا 100 درصد افزایش دهد. افزایش اسانس، حتی در شرایط بدون تنش نیز با مصرف سویه&lrm;های میکوریزا مشاهده شد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Drought stress reduces growth and changes metabolites of medicinal plants. Mycorrhizal fungus in interaction with phosphorus can modify drought stress.<br> <strong>Objective:</strong> Study the effects of drought stress, mycorhiza and <em>phosphorus fertilizer</em> on growth indexes, quantity and quality of essential oil of medicinal plant <em>Dracocephalum</em> <em>moldavica</em> L<em>.</em><br> <strong>Methods:</strong> This study was done on the base of factorial experiment in randomized complete block design with five replications. The factors were consist of three level of drought stress 95% Fc, 65% Fc and 35% Fc, three level of mycorrhizal inoculation (non-inoculated, <em>Glomus mosseae</em> and <em>Glomus intraradiceae</em>) and two level of <em>phosphorus fertilizer</em> (0, 100 kg/ha).<br> <strong>Results: </strong>Interaction effects were significant between drought stress, mycorhiza and phosphorus factors in all measured attributes at the 1% level. The highest fresh weight of plant and leaf were related to no drought stress condition (95% of field capacity), application of mycorhiza and phosphorus fertilizer treatments. The highest number of flowers, fresh weight of root, and essential oil percent were recorded in mild drought stress (65% of field capacity), mycorrhiza inoculation and application of phosphorus fertilizer. The lowest amount of all of above mentioned traits obtained in severe water stress, without Mycorhiza and phosphorus fertilizer treatments. The highest content of 6-methyl- 2-phenylindole and Z-citral in essential oil were obtained with no drought stress treatment. The mild water stress with application of <em>G. intraradices</em> increased the geranyl formate, geranyl acetate and caryophyllene oxide in essential oil.<br> <strong>Conclusion:</strong> Application of two mychorhiza strains in severe water stress can increase physiological yield and essential oil percent of <em>Deracocephalum moldavica</em> in about 45- 100%. The essential oil was increased even in no water stress with application of mychorhiza strains.</div> بادرشبو, اسانس, آب قابل استفاده, ترکیبات اسانس, قارچ میکوریزا Dracocephalum moldavica, Available water, Essential oil, Essential oil composition, Mycorhiza 100 112 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-1415-2&slc_lang=fa&sid=1 E Fadaee الهام فدائی 100319475328460041195 100319475328460041195 No Medicinal Plants departement, JDKU, Kermanshah, Iran 1- کارشناس ارشد گیاهان دارویی، مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کرمانشاه،‌ کرمانشاه، ایران Y Parvizi یحیی پرویزی yparvizi1360@gmail.com 100319475328460041196 100319475328460041196 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Kermanshah, Iran 2- بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران M Gerdakane محمد گردکانه yparvizi1360@gmail.com 100319475328460041197 100319475328460041197 No Horticulture Crops Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Kermanshah, Iran 3- بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران M Khan-ahmadi معصومه خان‌احمدی 100319475328460041198 100319475328460041198 No ACECR, Chemistry Group. Kermanshah, Iran 4- گروه شیمی، جهاد دانشگاهی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران