en تنوع فیتوشیمیایی و مورفوفیزیولوژیکی جمعیت‎های سنجدتلخ در منطقه طالقان، ایران فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: سنجدتلخ درختچه‌ای خاردار متعلق به خانواده سنجدیان با توانایی تثبیت نیتروژن در خاک می‌باشد. هدف: در این مطالعه، خصوصیات فیتوشیمیایی و مورفوفیزیولوژیکی در جمعیت‌های وحشی سنجدتلخ طی دو سال متوالی در منطقه طالقان در ایران مورد بررسی قرار گرفت. روش بررسی: برخی از خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی در برخی از اندام‌های مختلف بوته‌ها اندازه‌گیری شد. همچنین، برخی از آنالیزهای فیتوشیمیایی برای پالپ میوه (با استفاده از روش اسپکتروفتومتری) و محتوای روغن دانه انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که جمعیت‌های مختلف سنجدتلخ در بسیاری از خصوصیات اصلی مورفوفیزیولوژیکی و تمام خصوصیات فیتوشیمیایی برگ و میوه‌های گیاهان در دو سال مورد مطالعه طی فصول رشد در سطوح آماری یک و پنج درصد تفاوت معنی‌داری داشتند. بیشترین و کمترین مقدار برخی از خصوصیات مهم میوه از 16/02 تا 48/55 میلی‌گرم بر گرم فنل کل (جوستان-بزج)، 0/71 تا 1/65 میلی‌گرم بر گرم کاروتنوئید (گیلیارد-فشاندک)، 0/92 تا 2/46 میلی‌گرم بر گرم فلاونوئید (دهدار-شهرک) و 1/37 تا 10 میلی‌گرم بر گرم ویتامین ث (گلیارد-شهرک) محاسبه شد. تجزیه و تحلیل عاملی بر اساس تجزیه به مولفه‌های اصلی نشان داد که سه مولفه اول حدود 76 درصد از کل تنوع در صفات فیتوشیمیایی و مورفوفیزیولوژیکی جمعیت‌ها را به خود اختصاص داده است. مؤلفه اول توسط اثربخشی مهمترین صفات شامل گلوکز میوه، کل مواد جامد محلول، ویتامین ث و لیکوپن برگ برای ممیزی تنوع جمعیت‌ها مورد استفاده قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: طیف گسترده تنوع جمعیت‌های سنجدتلخ در این منطقه را می‌توان برای انتخاب ژنوتیپ‌های مناسب جهت بهبود و بهره‌برداری دارویی از این گیاه در صنایع دارویی ایران استفاده کرد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Sea buckthorn is a thorny shrub with nitrogen-fixing ability belonging to the Elaeagnaceae family. <strong>Objective:</strong> In this study, phytochemical and morpho-physiological traits in wild populations of sea&nbsp;buckthorn were investigated in two consecutive years in the Taleghan region of Iran. <strong>Methods:</strong> Some morpho-physiological traits in several parts of plants were measured. Also, some phytochemical analysis of fruit pulp (through spectrophotometric methods) and seed oil content was performed. <strong>Results:</strong> The results showed that the populations had significant differences (P &le; 0.01 or P &le; 0.05) in most of the main morpho-physiological traits and all phytochemical properties of leaves and fruits in growing seasons during two studied years. The highest and lowest amount of some more important traits of fruit were ranged from 16.02 to 48.55 mg/g, total phenol (Jostan-Bozaj), 0.71 to 1.65 mg/g carotenoid (Gelyard-Fashandak), 0.92 to 2.46 mg/g flavonoid (Dehdar-Shahrak), and 1.37 to 10.00 mg/g vitamin C (Gelyard-Shahrak). Factor analysis based on PCA revealed that the first three-component contributed about 70 and 76% of the total variation for phytochemical and morpho-physiological traits of populations, respectively. The first component (PC1) was contributed by some traits such as fruit glucose, total soluble solids (TSS), vitamin C, and leaf lycopene for phytochemical traits. <strong>Conclusion:</strong> The wide range of variation across the sea buckthorn populations in this region can be used for the selection of suitable genotypes for improvement and pharmaceutical exploitation of this plant in Iran.</div> ویتامین ث, لیکوپن, فلاونوئید, کارتنوئید, فنول, تانن Vitamin C, Lycopene, Flavonoid, Carotenoid, Phenol, Tannin 21 35 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-59-23&slc_lang=en&sid=1 Ali Kuhkheil علی کوه‎خیل ali.kuhkheil@gmail.com 100319475328460034636 100319475328460034636 No Department of Horticulture, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه علوم باغبانی و زراعی، تهران، ایران Hassanali Naghdi Badi حسنعلی نقدی بادی Naghdibadi@yahoo.com 100319475328460034637 100319475328460034637 No Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Ali Mehrafarin علی مهرآفرین A.Mehrafarin@gmail.com 100319475328460034638 100319475328460034638 Yes Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Vahid Abdossi وحید عبدوسی abdossi@srbiau.ac.ir 100319475328460034639 100319475328460034639 No Department of Horticulture, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه علوم باغبانی و زراعی، تهران، ایران