fa بررسی اثر ضد‌قارچی گیاه نعناع فلفلی (L. <i>Mentha piperita</i>) بر قارچ‌های بیماری‌زای گیاهی فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> استفاده از عصاره‌های گیاهی به دلیل داشتن خواص دارویی، ضد‌قارچی، ضد‌باکتریایی و آنتی‌اکسیدانی متابولیت‌های ثانویه در کنترل عوامل میکروبی رو به پیشرفت است. <strong>هدف:</strong> بررسی فعالیت ضد‌قارچی و یافتن حلال مناسب در استخراج متابولیت‌های موثر گیاه نعناع فلفلی به منظور کنترل قارچ‌های بیماری‌زای گیاهی. <strong>روش بررسی:</strong> اندام‌های هوایی گیاه نعناع فلفلی پس از جمع‌آوری خشک شده و عصاره آن با استفاده از حلال‌های آب، متانول، اتانول، استون و کلروفرم استخراج شد. تأثیر عصاره‌ها بر روی چهار گونه قارچ بیماری‌زای گیاهی، شامل <em>Rhizoctonia solani</em>، <em>Fusarium oxysporum</em>، <em>Phytophthora drechsleri</em> و&nbsp; <em>Bipolaris&nbsp;sorokiniana </em>به دو روش دیسک کاغذی و اختلاط با محیط کشت مورد بررسی قرار گرفت. <strong>نتایج:</strong> نتایج مطالعه برای دستیابی به بهترین حلال برای استخراج مواد بازدارنده رشد قارچ نشان داد که آب بهترین حلال برای استخراج مواد بازدارنده از نعناع فلفلی است. عصاره استخراج شده با حلال متانول و استون‌ تأثیر کمی بر رشد میسلیومی قارچ‌ <em>B. sorokiniana</em> داشتند و عصاره اتانولی و کلروفرمی به کلی فاقد اثر قارچ ایستایی Fungistatic بودند. در بررسی شیب غلظت عصاره، <em>F. oxysporum</em> و <em>B. sorokiniana</em> در غلظت دو میلی‌گرم بر دیسک کاغذی، تحت تأثیر قرار گرفتند؛ حال آنکه رشد میسلیومی دو قارچ دیگر در غلظت چهار میلی‌گرم بر دیسک کاغذی، تحت تأثیر قرار گرفت. در روش اختلاط با محیط کشت، عصاره آبی در غلظت 500 پی پی ام به طور کامل از رشد <em>P. drechsleri</em> و در غلظت 1000 پی پی ام از رشد‌ <em>B. sorokiniana</em> جلوگیری کرد. حال آن که در مورد دو قارچ دیگر حتی در غلظت 2000 پی پی ام نیز رشد به طور کامل متوقف نشد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج این تحقیق بیانگر قابلیت گیاه نعناع فلفلی در کنترل قارچ‌های بیماریزای گیاهی می&rlm;باشد. همچنین می‌توان گفت که آب بهترین حلال برای استخراج مواد ضد‌قارچی از این گیاه می‌باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Using plant crude extracts on the control of microbial agents is increasing, because of medicinal, antifungal, antibacterial and antioxidant properties of plant-based secondary metabolites. <strong>Objective: </strong>The present work was conducted to find out antifungal activity of peppermint and access to the best solvent to elicit antifungal metabolites from peppermint. <strong>Methods:</strong> Aerial parts of peppermint were dried and crude extracts were obtained using water, methanol, ethanol, acetone and chloroform. The antifungal activity of this plant was evaluated on mycellial growth of phytopathogenic fungi, <em>Rhizoctonia solani</em>, <em>Fusarium oxysporum</em>, <em>Phytophthora dershleri</em> and <em>Bipolaris sorkiniana</em> using two different methods, paper disc and agar diffusion. <strong>Results:</strong> The results of the tested solvents demonstrated that water is the best to elicit the inhibitory compounds from peppermint. Methanol and acetone extracts had little inhibitory effects on <em>B. sorkiniana</em> while ethanol and chloroform extracts could not elicit inhibitory compounds against all of tested fungi. The mycellial growth of <em>F. oxysporum</em> and <em>B. sorkiniana</em> was inhibited at the concentration of 2mg/paper disc while the other two fungi was affected at the concentration of 4 mg/paper disc. In agar diffusion method, aqueous extract completely supperesed the growth of <em>P. dershleri</em> and <em>B. sorkiniana</em> at 500 and 1000 ppm of the crude extract, respectively. However, the mycellial growth of <em>R. solani</em>, <em>F. oxysporum</em> was not completely supperesed even at 2000 ppm. <strong>Conclusion:</strong> From these results it was concluded that peppermint possesses sufficient in vitro activity on the control of tested phytopathogenic fungi. Besides, it can be stated that water is the best solvent among the tested solvents for extracting the antifungal compounds from peppermint.</div> نعناع فلفلی, قارچ ایستایی, دیسک کاغذی, اختلاط با محیط کشت <,i>,Mentha piperita<,/i>,, Fungistatic, Paper disc, Agar diffusion 26 34 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-162-1&slc_lang=fa&sid=1 M Abdolmaleki مجتبی عبدالملکی mojtabaabdolmalki@gmail.com 100319475328460037522 100319475328460037522 Yes Department of Plant Protection, College of Agriculture, Razi University گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی S Bahraminejad صحبت بهرامی‌نژاد 100319475328460037523 100319475328460037523 No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Razi University گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی M Salari محمد سالاری 100319475328460037524 100319475328460037524 No Department of Plant Protection, College of Agriculture, University of Zabol گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل S Abbasi سعید عباسی 100319475328460037525 100319475328460037525 No Department of Plant Protection, College of Agriculture, Razi University گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی N Panjeke ناصر پنجه‌که 100319475328460037526 100319475328460037526 No Department of Plant Protection, College of Agriculture, University of Zabol گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل