fa ارزیابی صفات مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی اکوتیپ‌های مختلف مریم‌گلی پرساقه (<i>Salvia multicaulis</i> Vahl.) استان همدان پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> مریم‌گلی پرساقه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(<em>Salvia multicaulis</em> Vahl.)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> گیاه دارویی متعلق به تیره نعناعیان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(Lamiaceae)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> می‌باشد که در طب سنتی و بومی کاربرد گسترده‌ای دارد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> این پژوهش به منظور ارزیابی صفات مرفوفیزیولوژیکی، میزان اسانس و محتوای فنل و فلاونوئیدی اکوتیپ‌های گیاه مریم‌گلی پرساقه در مناطق مختلف استان همدان به اجرا درآمد.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> در این تحقیق، 11 اکوتیپ گیاه مریم‌گلی پرساقه از مناطق مختلف استان همدان در بهار 1395 در مرحله گلدهی کامل جمع‌آوری و از لحاظ مرفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. گروه‌بندی اکوتیپ‌ها بر اساس صفات مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی از طریق تجزیه خوشه&lrm;ای و همبستگی صفات کمی نیز به روش پیرسون انجام شد.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج به دست آمده بین اکوتیپ‌های مورد بررسی نشان داد که میزان اسانس با ارتفاع گیاه، طول گل آذین، وزن خشک شاخه گل‌دهنده و عملکرد اسانس همبستگی مثبت معنی‌دار داشت. عملکرد اسانس علاوه بر خصوصیات فوق با طول نهنج، وزن تر و خشک گل و وزن خشک بوته نیز همبستگی معنی‌داری داشت. بیشترین میزان وزن خشک سرشاخه گل</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دار مربوط به اکوتیپ لشکردر، بیشترین میزان وزن خشک گل مربوط به اکوتیپ غرب همدان و بیشترین میزان وزن خشک بوته مربوط به اکوتیپ یلفان بود. بیشترین میزان اسانس مربوط به اکوتیپ‌های غرب همدان و لشکردر بود. همچنین اکوتیپ وهنان، بیشترین میزان فنل و فلاونوئید را داشت. بر اساس نتایج تجزیه خوشه&lrm;ای، 11 اکوتیپ در 2 گروه جداگانه قرار گرفتند. </span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> ارزیابی صفات مورفوفیزیولوژی و فیتوشیمیایی نشان داد که بین اکوتیپ‌های مورد مطالعه از نظر مرفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی تنوع قابل ملاحظه‌ای وجود دارد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Salvia multicaulis</em> Vahl. a medicinal plant belonging to the Lamiaceae family, has an extensive application in native and traditional medicine.<br> <strong>Objective:</strong> This research was conducted to investigate diversity of morphophysiological traits and content of essential oil, phenol and flavonoid of <em>Salvia multicaulis</em> ecotypes in different districts of Hamedan province, Iran.<br> <strong>Methods:</strong> In this study, 11 ecotypes of <em>Salvia multicaulis</em> were collected from different districts of Hamedan Province at the full flowering stage in spring 2016 and were evaluated for their morphophysiological and phytochemical characteristics. The classification of ecotypes was done on the basis of phytochemical and morphophysiological traits by cluster analysis and correlations among quantitative traits&nbsp;was also conducted by Pearson method.<br> <strong>Results:</strong> Result showed that the essential oil content had positive significant correlation with plant height, inflorescence length, dry matter of flowering branche and essential oil yield. Also there was a positive significant correlation between essential oil yield with receptacle length, flower fresh and dry matter and plant dry matter. The heighes dry weight of flowering branch and flower was related to ecotypes of Lashkardar and west of Hamedan, respectively. The maximum plant dry weight was belong to Yelfan ecotype. The most essential oil content was related to Lashkardar and west of Hamedan ecotypes. Also, the highest content of phenol and flavonoid related to Vehnan ecotype. According to the cluster analysis, 11 ecotypes were divided into two groups.<br> <strong>Conclusion:</strong> The evaluation of morphophysiological and phytochemical traits showed that there was a considerable variation among different ecotypes of <em>Salvia multicaulis</em> in respect of morphophysiological and phytochemical characteristics.<br> &nbsp;</div> مریم‌گلی پرساقه, اسانس, اکوتیپ, صفات مرفوفیزیولوژیکی, میزان فنل و فلاونوئید Salvia multicaulis Vahl., Essential oil, Ecotype, Morphophysiological traits, Phenol and flavonoid content 123 136 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-1580-2&slc_lang=fa&sid=1 F Salehi فروزان صالحی 100319475328460041261 100319475328460041261 No Horticultural Sceinces Departiment, Agriculture Faculty, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran 1- دانشجوی دکتری علوم باغبانی، دانشکده کشاروزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران H Arouiee حسین آرویی aroiee@ferdowsi.um.ac.ir 100319475328460041262 100319475328460041262 Yes Horticultural Sceinces Departiment, Agriculture Faculty, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran 2- دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران HA Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی 100319475328460041263 100319475328460041263 No Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran 3- مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران SH Nemati سیدحسین نعمتی 100319475328460041264 100319475328460041264 No Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran 4- استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران SM Tolyat Abulhassani مجید تولیت ابو‌الحسنی 100319475328460041265 100319475328460041265 No Horticultural Sceinces Departiment, Agriculture Faculty, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran 3- مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران