fa امکان فرمولاسیون روغن فراسودمند از امگا 3 و امگا 6 از دانه‌های بزرک و گلرنگ و ارزیابی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی آن در طی 4 ماه نگهداری فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> اهمیت مصرف اسیدهای چرب ضروری امگا 3 و امگا 6 شناخته شده است.‌ اما اسیدهای چرب امگا 3 و امگا 6 از نظر متابولیکی و عملکرد متفاوت بوده و افزایش یکی از آنها در بدن سبب کاهش دیگری است (خاصیت آنتاگونیستی). رعایت نسبت این دو اسیدچرب از مصرف اسیدهای چرب ضروری به تنهایی از ارزش بیشتری برخوردار است زیرا بدن قادر به تنظیم نسبت این دو اسیدچرب نمی‌باشد. <strong>هدف:</strong> بررسی امکان تهیه روغن فراسودمند از منابع گیاهی بزرک (‌‌روغن غنی از امگا 3) و گلرنگ (روغن غنی از امگا 6)‌، شامل مراحل استخراج، فرمولاسیون و نگهداری. <strong>روش بررسی‌:</strong> پس از استخراج روغن دانه بزرک و گلرنگ، بررسی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی و فرآیند جزء‌ به‌ جزء‌ سازی به منظور بالابردن مقدار امگا 3 ‌صورت گرفت. سپس مخلوطی به نسبت حدود 1:1 امگا 3 به امگا 6 از روغن بزرک و گلرنگ به عنوان روغن فراسودمند فرموله شد. میزان پایداری روغن تولید شده در دو محیط یخچال و فریزر در تناوب‌های زمانی 0، 1، 2، 3، 4 ماه با استفاده از شاخص‌های پراکسید، اسید تیوباربیتوریک و رنسیمت مورد بررسی قرار گرفت. <strong>نتایج‌:</strong> نتایج نشان داد که با فرآیند جزء به‌ جزء سازی می‌توان مقدار امگا 3 روغن بزرک را از 50/19 به 52/59 درصد رساند (05/0>p). عدد پراکسید روغن فراسودمند در طی 4 ‌ماه نگهداری به ترتیب در محیط یخچال و فریزر از صفر به 100/43 و 4/99 میلی‌ اکی‌ والان پراکسید در‌صد گرم روغن، عدد اسید تیوباربیتوریک به ترتیب از صفر به 4/99 و 026/0 میلی‌گرم مالون دی‌آلدهید در کیلوگرم روغن و عدد رنسیمت به ترتیب از 2/10 به 33/0 و 2/10 به 1/35 ساعت رسید (05/0>p). <strong>نتیجه‌گیری:</strong> در این بررسی نشان داده شد که با استفاده از فرایند جزء به‌ جزء سازی می‌توان میزان امگا 3 روغن بزرک را در حدود ‌4/78 درصد افزایش داد به طوری که نسبت امگا 3 با مقدار امگا 3 اولیه دارای اختلاف آماری معنی‌دار باشد (05/0>p). آزمایش‌های تشخیصی روغن فراسودمند نگهداری شده در فریزر و یخچال نشان داد که عدد پراکسید نمونه نگهداری شده در فریزر زیر حد استاندارد بوده، لذا توصیه می‌شود برای نگهداری این روغن از فریزر استفاده شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Although the importance of &omega;-3 and &omega;-6 essential fatty acid has been known but functional and physiological properties of &omega;-3 and &omega;-6 fatty acid are different. The balance use of &omega;-3 and &omega;-6 fatty acid is more important because in vivo can&#39;t make them. <strong>Objective:</strong> Possibility production of the functional oil from vegetable sources such as flaxseed (containing &omega;-3) and safflower (containing &omega;-6) oils including extraction, formulation and preservation. <strong>Methods:</strong> After extraction of the oils from flaxseed and safflower, physicochemical properties of the oils were examined and the product underwent the fractionation process in order to increase the &omega;-3 ratio. Then, functional oil was formulated using a 1:1 mixture of &omega;-3 and &omega;-6. Storage conditions and stability of the oil were also investigated for four months (0, 1, 2, 3 and 4 months) by studying peroxide, thiobarbituric acid and Rancimat indexes. <strong>Results:</strong> Results showed that the &omega;-3 ratio may be increased from 50.19 to 52.59% (p<0.05) through fractionation. During the storage of the functional oil in the four months, the peroxide index increased from zero to 100.43 and 4.99 (meq O2 /k oil), the thiobarbituric acid index also increased from zero to 4.99 and 0.026 (malondialdehyde mg /k oil), and the Rancimat index decreased from 2.10 to 0.33 and from 2.10 to 1.35 (p<0.05) in the refrigerator and freezer, respectively. <strong>Conclusion:</strong> With the fractionation process can increase the amount of &omega;-3 fatty acid about 4/78 percent (p<0.05). Diagnostic examination showed that during the storage of the functional oil peroxide value of oil were under standard, so recommended using refrigerator in order to preserve functional oils.</div> روغن گلرنگ, روغن بزرک, فرمولاسیون روغن فراسودمند, امگا 3‌, امگا 6, نگهداری Flaxseed oil, Safflower oil, ω-3, ω-6, Formulation of functional oil, Preservation 144 159 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-103-6&slc_lang=fa&sid=1 L Namazi لیلا نمازی 100319475328460037350 100319475328460037350 No Shahid Beheshti University International Branch گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه شهید بهشتی، شعبه بین‌الملل MA Sahari محمدعلی سحری sahari@modares.ac.ir 100319475328460037351 100319475328460037351 Yes Department of Food Industry, Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس S Zaringhalami سهیلا زرین‌قلمی 100319475328460037352 100319475328460037352 No Zanjan University, Faculty of Agriculture گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان K Ghanati کیاندخت قناتی 100319475328460037353 100319475328460037353 No Shahid Beheshti University International Branch گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه شهید بهشتی شعبه بین‌الملل