fa بررسی تنوع مورفولوژیکی و آلکالوئیدهای تروپانی در برخی از جمعیت‎های بذرالبنج (<i>Hyoscyamus niger</i> L.) كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span><span style="font-size:11.0pt;"> گیاه بذرالبنج با نام علمی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Hyoscyamus niger</span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با انتشار جغرافیایی نسبتاً وسیعی که دارد یکی از مهم‌ترین گونه‌های حاوی آلکالوئیدهای تروپانی به شمار می‌رود.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span><span style="font-size:11.0pt;"> در تحقیق حاضر تنوع مورفولوژیکی و آلکالوئیدهای تروپانی در برخی جمعیت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های بذرالبنج در رویشگاه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های طبیعی کشور مورد بررسی قرار گرفتند. </span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span><span style="font-size:11.0pt;"> در کل 56 نمونه از 7 جمعیت واقع در 7 استان مختلف جمع‌آوری و بررسی‌های مورد نظر انجام گرفت. استخراج آلکالوئیدها به روش اختصاصی و بوسیله حلال‌های مختلفی انجام شد. آلکالوئیدهای اسخراج شده پس از آماده‌سازی، به دستگاه کروماتوگرافی گازی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تزریق شد و نوع آلکالوئیدهای تشکیل‌دهنده آنها مشخص شد.</span></span></div> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج نشان داد که جمعیت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های مورد مطالعه از نظر تمامی شاخص</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های اندازه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گیری شده، تفاوت معنی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">داری داشتند. بیشترین مقدار وزن خشک برگ، ساقه، شاخساره، کل گیاه و تعداد برگ در گیاه مربوط به جمعیت گیلان بود. در حالی که بیشترین (29/61 سانتی‌متر) و کمترین (96/16 سانتی‌متر) ارتفاع گیاه و نیز حداکثر (13/16) و حداقل (75/5) تعداد شاخه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های جانبی به ترتیب در جمعیت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های زنجان و قم مشاهده شد. محتوی هیوسیامین از 188/0 گرم در گیاه (در جمعیت زنجان) تا 916/0 گرم در گیاه (در جمعیت قم) و متوسط میزان 5/0 گرم در گیاه تغییر داشت. نسبت اسکوپولامین به هیوسیامین در جمعیت زنجان از بیشترین (80/1) و جمعیت قم از کمترین (049/0)</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مقدار</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">برخوردار</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بودند</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> همچنین،</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بین محتوی هیوسیامین و ارتفاع گیاه همبستگی منفی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">معنی‌دار (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">**</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">50/0-) وجود</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">داشت.&nbsp; </span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> در این مطالعه، نتایج</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تجزیه</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کلاستر</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و بای پلات وجود</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تنوع</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مورفولوژیکی و متابولیتی داخل و بین</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">جمعیت</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های جمع‌آوری</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شده</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بذرالبنج را</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تأیید</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نمود. </span></span></span> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Black henbane with the scientific name of <em>Hyoscyamus</em> <em>niger </em>which has a wide geographic distribution, is considered as one the most important species for tropane alkaloids extraction.<br> <strong>Objective:</strong> In this research, morphological and tropane alkaloids variations were assessed within different population of <em>H.</em> <em>niger</em> in their natural habitats.<br> <strong>Methods:</strong> Totally, 56 individuals were collected from 7 populations of 7 different provinces in Iran, and subsequently morphological and metabolic variations were performed. Alkaloid extraction was carried out using various solvent based on specific procedure. The isolated alkaloids were further characterized using gas chromatography apparatus to detect the type of alkaloids.<br> <strong>Results:</strong> Results showed that the studied populations were significantly varied according to the all measured traits. The highest leaf dry weight, stem, shoot, whole plant and the number of leaf per plant was related to Guilan population. However, the highest (61.29 cm) and the lowest (16.96 cm) plant height, and maximum (16.13) and minimum (5.75) number of lateral branches were observed in Zanjan and Qom populations, respectively. The hyoscyamine content was varied ranging from 0.1888 g/plant (in Zanjan population) to 0.916 g/plant (in Qom population) with average of 0.5 g/plant. The maximum and minimum ratio of scopolamine to hyoscyamine was obtained in Zanjan (1.80) and Qom (0.049) populations, respectively. Moreover, there was a significant and negative correlation (-0.50^**) between hyoscyamine content and plant height.<br> <strong>Conclusion: </strong>In this research, results of cluster and biplot analyses confirmed a wide variability in morphological and metabolites traits between and within <em>H. niger</em> populations of different studied regions.</div> بذرالبنج, آلکالوئید, اسکوپولامین, تنوع, جمعیت, هیوسیامین Hyoscyamus niger L., Alkaloid, Diversity, Hyoscyamine, Population, Scopolamine 105 124 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-69-11&slc_lang=fa&sid=1 M Ghorbanpour منصور قربانپور m_ghorbanpour@yahoo.com 100319475328460041102 100319475328460041102 Yes Department of Medicinal Plants, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Arak University, Arak, Iran دانشیار، گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک،‌ ایران H Salehi-arjmand حسین صالحی ارجمند 100319475328460041103 100319475328460041103 No Department of Medicinal Plants, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Arak University, Arak, Iran استادیار، گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک،‌ ایران M Hatami مهرناز حاتمی 100319475328460041104 100319475328460041104 No Department of Medicinal Plants, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Arak University, Arak, Iran استادیار، گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک،‌ ایران N Hosseini ناصر حسینی 100319475328460041105 100319475328460041105 No Department of Medicinal Plants, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Arak University, Arak, Iran مربی، گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک،‌ ایران