fa مروری بر تولید تاکسول به روش‌های بیوتکنولوژیک مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تاکسول داروی ضد سرطانی بسیار مهمی است که برای اولین بار از گیاه سرخدار </span></span><span style="font-size:10.0pt;">(</span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Taxus</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"> spp.</span></span><span style="font-size:10.0pt;">)</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به دست آمد. با این وجود، تهیه دارو از طریق استخراج از منابع طبیعی دارای محدودیت‌های بسیاری است و نمی‌تواند پاسخگوی نیاز کنونی بازار باشد. بنابراین استفاده از روش‌های تولیدی جایگزین ضروری به نظر می‌رسد. تولید تاکسول از طریق فناوری‌های زیستی یکی از گزینه‌های اصلی مورد استفاده است و دارای مزایایی از قبیل مستقل بودن تولید از شرایط جغرافیایی و محیطی، سرعت تولید بیشتر و سهولت استخراج می‌باشد. مقاله حاضر مروری دارد بر تعدادی از مهم‌ترین روش‌های مورد استفاده در تولید بیوتکنولوژیک تاکسول. مطالب اصلی مقاله در پنج بخش طبقه‌بندی شده‌اند: (1) بیوسنتز تاکسول و ژن‌های مربوط به آن، (2) فاکتورها و راهبردهای مؤثر بر تولید تاکسول از طریق کشت‌های سلولی گیاهی سرخدار، (3) استراتژی‌های مبتنی بر دست‌ورزی ژنتیکی گیاه سرخدار به منظور تولید تاکسول، (4) استفاده از سیستم‌های هترولوگ در تولید تاکسان‌ها، و (5) اندوفیت‌های مولد تاکسول و تحقیقات مربوط به آن. همچنین در مورد وضعیت کنونی کاربرد فناوری‌های زیستی و چشم‌اندازهای آینده آن در تولید تاکسول توضیحاتی ارائه شده است.</span></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;">Taxol is a very important anticancer drug which was first isolated from Yew plant (<em>Taxus</em> spp.). However, Taxol supply by extraction from natural sources, has several limitations, and cannot meet current market&#39;s demands. Therefore, it seems necessary to use alternative production methods. Producing Taxol through biotechnological approaches is among the main options which have some advantages such as independency of production from geographical and environmental conditions, higher production rate, and ease of extraction. This paper contains a review on some of the most important approaches used in Taxol biotechnological production. The main body of the paper is divided into five main parts: (1) Taxol biosynthesis and related genes, (2) Factors and strategies influencing the production of Taxol by plant cell cultures of <em>Taxus</em> spp., (3) Strategies based on genetic manipulation of <em>Taxus</em> spp. for the production of Taxol, (4) Using heterologous systems in taxane production, and (5) Taxol-producing endophytes and related studies. The current status of utilizing biotechnology in producing Taxol and its future outlooks have been also described.</div> سرخدار, تاکسول, دست‌ورزی ژنتیکی, فناوری‌های زیستی Taxus spp., Taxol, Biotechnology, Genetic manipulation 1 14 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-79-2&slc_lang=fa&sid=1 M Majidi محمد مجیدی mmajidi82@yahoo.com 100319475328460041123 100319475328460041123 Yes Department of Biotechnology, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran استادیار، گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران AR tarinejad علیرضا تاری‌نژاد atarinejad@yahoo.com 100319475328460041124 100319475328460041124 No Department of Biotechnology, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran دانشیار، گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران