fa مقایسه روش‌های مختلف عصاره‌گیری در استخراج ترکیبات مؤثره گیاه سنا فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>پیش<span dir="LTR">‌</span>زمینه و هدف:</strong> برگ سنا از دسته<span dir="LTR">‌</span>ی ملین<span dir="LTR">‌</span>های محرک است، خاصیت ملین بودن این گیاه دارویی به سنوزوئیدها، آلوئه امودین و دیانترون موجود در آن برمی<span dir="LTR">‌</span>گردد که همگی از مشتقات آنتراکینون می<span dir="LTR">‌</span>باشند و برای معالجه<span dir="LTR">‌</span>ی یبوست، تخلیه<span dir="LTR">‌</span>ی روده قبل از جراحی و یا اعمال و آزمایش<span dir="LTR">‌</span>های ویژه<span dir="LTR">‌</span>ی ناحیه<span dir="LTR">‌</span>ی شکم، مورد استفاده قرار می<span dir="LTR">‌</span>گیرد<span dir="LTR">.</span> یکی از مهم<span dir="LTR">‌</span>ترین موضوعات مطرح <span dir="LTR">‌</span>شده در استخراج مواد مؤثره &nbsp;در منابع دارویی طبیعی، در بخش آنالیز و صنعت، نوع و روش استخراج از این مواد برای بالا بردن میزان بهره<span dir="LTR">‌</span>وری و استحصال این مواد می<span dir="LTR">‌</span>باشد. این مطالعه با هدف مقایسه<span dir="LTR">‌</span>ی روش<span dir="LTR">‌</span>های مختلف عصاره<span dir="LTR">‌‌</span>گیری از گیاه سنا و بهینه<span dir="LTR">‌</span>سازی استخراج ماده<span dir="LTR">‌</span>ی موثره<span dir="LTR">‌</span>ی سنوزوئید <span dir="LTR">B</span> با استفاده از روش آماری &nbsp;سطح پاسخ در سال 1394 انجام شده است.</p> <div style="text-align: justify;"><p dir="RTL"></p></div> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>روش:</strong> برای استخراج عصاره گیاه سنا، روش<span dir="LTR">‌</span>های مختلف عصاره<span dir="LTR">‌</span>گیری شامل ماسیراسیون، ماسیراسیون داینامیک (استیرر)، استفاده از امواج فراصوت، استفاده از امواج مایکروویو و سوکسله با دو نوع حلال اتانول 96 و 60 درصد و در زمان<span dir="LTR">‌</span>های مختلف به کاربرده شدند. بهترین روش با در نظر گرفتن میانگین وزن عصاره و ماده موثره<span dir="LTR">‌</span>ی سنوزوئید <span dir="LTR">B</span> و استفاده از آزمون آماری آنالیز واریانس یک طرفه انتخاب گردید. در مرحله بعد با استفاده از روش آماری سطح پاسخ به بهینه<span dir="LTR">‌</span>سازی مقدار ماده<span dir="LTR">‌</span>ی موثره<span dir="LTR">‌</span>ی سنوزوئید <span dir="LTR">B</span> پرداخته شده است.</p> <div style="text-align: justify;"><p dir="RTL"></p></div> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>نتایج:</strong> نتایج آزمون آنالیز واریانس یک طرفه نشان داد که با در نظر گرفتن میانگین وزن عصاره استحصال شده و مقدار سنوزوئید<span dir="LTR">B</span>، روش استیرر به عنوان مناسب<span dir="LTR">‌</span>ترین شیوه عصاره<span dir="LTR">‌</span>گیری از گیاه سنا می<span dir="LTR">‌</span>تواند در استخراج صنعتی و دارویی مطرح باشد. نتایج بهینه<span dir="LTR">‌</span>سازی بهترین روش عصاره<span dir="LTR">‌</span>گیری با استفاده از روش آماری سطح پاسخ با توجه به متغیرهای اثرگذار نشان داد که دستیابی به بیشینه مقدار ماده مؤثره (009/3 درصد) زمانی اتفاق می<span dir="LTR">‌</span>افتد که دما برابر 84، زمان 7/119 دقیقه، نسبت ماده به حلال برابر با 04/0 و اندازه صافی برابر با 7/29 میکرون باشد.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>نتیجه<span dir="LTR">‌</span>گیری:</strong> در نهایت می<span dir="LTR">‌</span>توان نتیجه گرفت که استفاده از روش عصاره<span dir="LTR">‌</span>گیری ماسیراسیون فعال (استیرر) به<span dir="LTR">‌</span>عنوان یکی از بهترین روش<span dir="LTR">‌</span>های جداسازی عصاره گیاه سنا در صنعت مطرح بوده و راندمان خروجی ماده مؤثره سنوزوئید <span dir="LTR">B</span> تحت تأثیر شرایط بهینه معرفی<span dir="LTR">‌</span>شده در بیشترین مقدار خود خواهد بود.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Background and Purpose:</strong> Senna leaf is among the category stimulant laxatives. The laxative effect of this medicinal plant refers to sinusoids, aloe emodin and dynatron within it that all of them are among anthraquinone derivatives used for the treatment of constipation, discharge of the intestine before surgery or abdomen surgeries and tests. One of the most important issues raised in the extraction of active ingredients in the natural medicinal sources, is in the analysis and industry sectors, type and method of extraction of these substances to increase efficiency and extraction of these substances. This study was conducted to compare different extraction methods of the plant of Senna and to optimize the extraction of the active substance of B sinusoid using the statistical methods of response surface.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> For the extraction of Senna extract, various extraction methods, including maceraci&oacute;n, dynamic maceraci&oacute;n (stirrer), ultrasound waves, microwaves and Soxhlet with 96 and 60% ethanol solvents were used at different times. The best method with considering the weight means of the extract and active substance of B sinusoid was selected. In the next phase, using the statistical method of response surface, the amount of active substance of B sinusoid was optimized.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> The results of ANOVA showed that with considering the weight mean of the extract and amount of B sinusoid, stirrer method is the most suitable method for the extraction of Senna in the industrial and medicinal extraction. The optimization results for the best extraction method using the response surface, according to the influential variables showed that when accessing the maximum amount of the active substance (3.009%) occurs that temperature, time, the ratio of substance to solvent and filter are 84&deg;C, 119.7 minutes, 0.04 and 29.7 micron, respectively.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> Finally, it can be concluded that using active maceraci&oacute;n extraction method (stirrer) is suggested as one of the best method for the extraction of Senna extract in industry and the output efficiency of the active substance of B sinusoid under the impact of the introduced optimized conditions will be at the maximum level.</p> گیاه سنا, عصارهگیری, استیرر, سنوزوئید B, روش سطح پاسخ Senna alexandrina, Extraction, Stirrer, B Sinusoid, Response Surface Method 160 169 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-1246-1&slc_lang=fa&sid=1 Noora Enayati نورا عنایتی noora.enayati@ut.ac.ir 100319475328460041293 100319475328460041293 Yes Department of Pharmaceutical Engineering, Alburz Capmpus, University of Tehran, Tehran, Iran دانشگاه تهران Reza Ghafarzadegan رضا غفارزادگان reza.ghafary@yahoo.com 100319475328460041294 100319475328460041294 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Reza Hajiaghaee رضا حاجی آقایی rhajiaghaee@yahoo.com 100319475328460041295 100319475328460041295 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Mehdi Vazirian مهدی وزیریان vazirian_m@sina.tums.ac.ir 100319475328460041296 100319475328460041296 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران