fa ارزیابی تغییرات فیتوشیمیایی، مورفولوژیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی جمعیت‌های گیاه بیلهر (<i>Dorema aucheri</i>) کشت شده در محیط‌های مختلف كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:12.55pt;margin-bottom:0cm;margin-left:18.0pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> بیلهر یا کندل کوهی با نام علمی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Dorema aucheri</span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> متعلق به تیره چتریان و از جمله گیاهان دارویی انحصاری ایران می‌باشد. با توجه به خطر انقراض این گونه ارزشمند گیاهی تاکنون بررسی جامعی بر روی اثر ویژگی‌های اقلیمی بر صفات مختلف در جمعیت‌های</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گیاه بیلهر در مناطق مختلف جغرافیایی انجام نگرفته است. </span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:12.55pt;margin-bottom:0cm;margin-left:18.0pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> بررسی تغییرات صفات مورفولوژیک، فیتوشیمیایی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در جمعیت‌های بیلهر کشت شده در محیط‌های مختلف</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;بود.</span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:12.55pt;margin-bottom:0cm;margin-left:18.0pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> این تحقیق در قالب طرح آزمایشی بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در نیمه دوم آبان ماه 1393 در سه منطقه مختلف آب و هوایی اجرا شد. محتوای تام فنلی و فلاونوئیدی گیاه به روش رنگ‌سنجی اندازه‌گیری شد. فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه به دو روش روبش رادیکال‌های آزاد </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">DPPH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و قدرت احیاکنندگی آهن </span></span><span style="font-size:10.0pt;">(</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">FTC</span></span><span style="font-size:10.0pt;">)</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> اندازه‌گیری شد و اسانس با روش تقطیر با آب به دست آمد.</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">برای بررسی اثر عوامل محیطی بر صفات فیتوشیمیایی از تجزیه همبستگی کانونیک </span></span><span style="font-size:10.0pt;">(</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">CCA</span></span><span style="font-size:10.0pt;">)</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> استفاده شد.</span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:12.55pt;margin-bottom:0cm;margin-left:18.0pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج حاکی از آن بود که صفات مورد بررسی بین جمعیت‌ها و مکان‌های مختلف از نظر آماری تفاوت معنی‌داری داشتند. از لحاظ درصد اسانس و محتوای ترکیبات فنولیک، جمعیت گرگو در محیط کشت مارگون و جمعیت دیشموک در شرایط اصفهان به ترتیب بیشترین و کمترین میزان را نشان دادند. </span></span></p> <p><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> جمعیت گرگو عملکرد بهتری از لحاظ صفات فیتوشیمیایی و بیشتر صفات مورفولوژیک در کلیه مناطق مورد بررسی از خود نشان داد که پیشنهاد می‌شود در زمینه اهلی‌سازی این جمعیت گیاهی مطالعه بیشتری انجام شود. </span></span></span></p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Background:</strong><strong> </strong>Bilehar or Kandal koohi (<em>Dorema aucheri</em>) which belongs to umbeliferae family is an endemic species of Iran. In respect to the extinction risk of this valuable species, until now no study has been performed to evaluate the effect of climate features on different traits in <em>D. aucheri</em> populations in different geographical areas.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Objectives:</strong><strong> </strong>The goal of the study was to investigate phytochemical, morphological and antioxidant variation of Bilehar (<em>Dorema aucheri</em>) populations cultivated in different environmental conditions.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Methods:</strong><strong> </strong>The experiment was conducted in a randomized complete block design in three replicates in November 2014 in three different areas. The total phenolics and flavonoid content were determined colorimetrically. The antioxidant activity of extracts were measured using two model systems, DPPH free radical scavenging (DPPH) and reducing iron (FTC). The essential oil was extracted based on hydro- distillation. To investigate the effect of environmental factors on phytochemical characteristics, Canonical Correlation Analysis (CCA) was applied.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Results:</strong><strong> </strong>The results revealed the presense of significant differences between populations and various locations for the studied characteristics. Gorgue and Dishmook populations possessed the highest and the lowest amount of phenolics and essential oil in Margon and Isfahan provinces, respectively.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Conclusion: </strong>Finally, Gorgue possessed the best performance among all populations in respect to the phytochemical and morphological traits in all provinces, so, further studies are suggested to be done for the domestication of this plant population.</p> Dorema aucheri , آنتی‌اکسیدان, ترکیبات فنولیک, صفات مورفولوژیک, عوامل اقلیمی Dorema aucheri, Antioxidant, Climatic factors, Morphological traits, Phenolic compounds 120 135 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-1173-1&slc_lang=fa&sid=1 AA Akbarian ابوالقاسم اکبریان a.akbarian89@gmail.com 100319475328460041351 100319475328460041351 No isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان M Rahimmalek مهدی رحیم ملک mrahimmalek@cc.iut.ac.ir 100319475328460041352 100319475328460041352 Yes isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان MR Sabzalian محمد رضا سبزعلیان sabzalian@cc.iut.ac.ir 100319475328460041353 100319475328460041353 No isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان GhA Saeidi قدرت اله سعیدی gsaeidi@cc.iut.ac.ir 100319475328460041354 100319475328460041354 No isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان