fa مقایسه میزان آلکالوئیدهای گروه مورفین طی مراحل مختلف رشد در گیاه دارویی خشخاش (<i>Papaver somniferum</i> L.) فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه :</strong> گیاه خشخاش حاوی آلکالوئیدهای دارویی مهمی از جمله مورفین، کدئین، تبائین، نوسکاپین، پاپاورین و سنگوئینارین می باشد که دارای ارزش اقتصادی بالایی در صنایع داروسازی است. با توجه به اینکه میزان تولید متابولی تهای ثانویه در گ یاهان دارویی بسیار کم م یباشد تاکنون استراتژ یهای مختلفی جهت تجاری کردن استحصال آنها به کار گرفته شده است . <strong>هدف:</strong> این آزمایش جهت بررسی روند تجمع آلکالوئیدهای گروه مورفین در گیاه خشخاش طی مراحل مختلف رشد انجام گرفت .<strong> روش بررسی:</strong> گیاه خشخاش در شرایط گلخان های کشت شد و طی سه مرحله بذر، رویشی و بعد از گلدهی از باف تهای ریشه و اندام های هوایی نمونه برداری صورت گرفت و پس از استخراج آلکالوئید از هر یک از نمونه‌ها به طور جداگانه، میزان مورد سنجش قرار گرفت. (HPLC) آلکالوئیدهای مورفین، کدئین و تبائین با استفاده از دستگاه کروموتوگرافی مایع با کارایی بالا <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان دادند که میزان این آلکالوئیدها در بخ شهای مختلف گیاه و طی مراحل مختلف رشد متفاوت می باشد. بیشترین میزان مورفین، کدئین و تبائین در اندام های هوایی این گیاه و در مرحله گلدهی مشاهده شد. آلکالوئید غالب، در تمام بخش های این گیاه مورفین بود . <strong>نتیجه‌گیری:</strong> با بررسی نتایج مشخص شد که مرحله رشد و نمو گیاه نقشمهمی در میزان تجمع آلکالوئیدهای مورد بررسی دارد، به طوری که میزان هر سه آلکالوئید مورفین، کدئین و تبائین در مرحله بعد از گلدهی هم در ریشه ها و هم در اندام های هوایی به مراتب بیشتر از مقدار آن در مراحل اولیه رشد و بذرها می باشد. از آنجایی که بیشترین مقدار مورفین در مرحله بعد از گلدهی مشاهده شد به نظر می رسد به کار گرفتن تکنی کهای نوین از جمله مهندسی متابولیت های ثانویه در این مرحله نتایج بهتری را در بر خواهد داشت.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Opium poppy contains important pharmaceutical alkaloids such as Morphine, Codeine, Thebaine, Noscapine, Papaverine and Sanguinarine which are of a high economic value in pharmaceutical industries. Since production volume of secondary metabolites is very low, many strategies have been so far adopted for commercialization of its production. <strong>Objective:</strong> this research has been carried out to investigate accumulation process of morphinan alkaloids in opium poppy plant during different stages of growth. <strong>Methods:</strong> Opium poppy plant was cultured in greenhouse condition and during three stages of seed, development and flowering, samples have been taken from root and aerial organs&rsquo; tissues and after extraction of alkaloid from each specimen separately, amount of Morphine, Codeine and Thebaine using High Performance Liquid Chromatography (HPLC) was measured. <strong>Results:</strong> results indicated that amount of these alkaloids differs in various parts of plant during different stages of growth. Highest content of Morphine, Codeine and Thebaine was observed in aerial organs and at flowering stage of this plant. Morphine was the dominant alkaloid in all parts of plant. <strong>Conclusion:</strong> after study of the results, it was found that the plant&rsquo;s growth stage has a crucial role in the under study alkaloids concentration amount, so as the amount of all the three alkaloids, Morphine, Codeine, and Thebaine after flowering stage, both in the roots and aerial organs, is by far more than their amount at growth and seeds stages. Since the largest amount of morphine was observed in flowering stage, it seems that application of new techniques such as metabolic engineering will yield better results at this stage.</div> خشخاش, مورفین, متابولیت های ثانویه, HPLC Papaver somniferum L., Morphine, Secondary Metabolites, HPLC 140 148 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-117-1&slc_lang=fa&sid=1 M Omidi منصور امیدی momidi@ut.ac.ir 100319475328460042200 100319475328460042200 Yes Department of Agronomy & Plant Breeding, College of Agriculture, University of Tehran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه تهران F Koohzadi فرزانه کوهزادی 100319475328460042201 100319475328460042201 No Department of Agronomy & Plant Breeding, College of Agriculture, University of Zabol گروه بیوتکنولوژی دانشگاه زابل M Solouki محمود سلوکی 100319475328460042202 100319475328460042202 No Department of Agronomy & Plant Breeding, College of Agriculture, University of Zabol گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه زابل R Taghizad Farid رحیم تقی زاد فرید 100319475328460042203 100319475328460042203 No Pharmacognosy & Pharmaceutics Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه فارماکوگنوزی و داروسازی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی H Alizadeh هوشنگ علیزاده 100319475328460042204 100319475328460042204 No Department of Agronomy & Plant Breeding, College of Agriculture, University of Tehran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه تهران