fa بررسی تأثیر ورمی کمپوست و تلقیح قارچ بر خصوصیات رشدی و میزان استویوزید گیاه دارویی شیرین برگ (<i>Stevia rebaudiana</i> Bertoni) كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <p dir="RTL" style="margin-right: 14.05pt; text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> با توجه به اهمیت گیاه دارویی شیرین برگ که گلیکوزیدهای آن در سال‌های اخیر به عنوان شیرین‌کننده طبیعی جایگزین ساکارز معرفی شده است، بررسی تأثیر کودهای زیستی بر رشد آن ضروری به نظر می‌رسد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right: 14.05pt; text-align: justify;"><strong>هدف:</strong> بررسی تأثیر ورمی کمپوست و قارچ‌های میکوریزا بر صفات رشدی و میزان ماده شیرین‌کننده استویوزید.</p> <p dir="RTL" style="margin-right: 14.05pt; text-align: justify;"><strong>روش بررسی:</strong> آزمایش‌ها به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 12 تیمار در 3 تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس به اجرا درآمد. در این آزمایش، عامل مقادیر ورمی کمپوست در چهار سطح شامل بستر پایه (خاک مزرعه + 15 درصد وزنی گلدان کود گاوی) به علاوه مقادیر 0، 10 درصد و 20 درصد ورمی کمپوست و نیز خاک مزرعه به عنوان شاهد و عامل تلقیح شامل تلقیح قارچ مایکوریزای (<span dir="LTR">Gm</span>) <em><span dir="LTR">Glomus mosseae</span></em>‌، اندوفیت ریشه <em><span dir="LTR">Piriformospora indica</span></em><span dir="LTR"> (Pi)</span> و عدم تلقیح قارچ (شاهد) بود.</p> <p dir="RTL" style="margin-right: 14.05pt; text-align: justify;"><strong>نتایج:</strong> تیمارهای کودهای زیستی بر میزان ماده شیرین‌کننده استویوزید و همچنین اغلب پارامترهای مورد بررسی در ارتباط با عملکرد کمی تأثیر معنی‌داری داشتند (01/0 <span dir="LTR">P &le;</span>). بیشترین میزان کلروفیل برگ، وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه در تیمار‌های ورمی کمپوست 20 درصد و تلقیح با قارچ مایکوریزای <em><span dir="LTR">mosseae</span></em> <em><span dir="LTR">Glomus</span>‌</em> به دست آمد. بیشترین میزان گلیکوزید استویوزید در زمان بلوغ رویشی و در زمان گلدهی در بستر کشت شاهد مشاهده شد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right: 14.05pt; text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> کاربرد ورمی کمپوست تأثیر مثبت و معنی‌داری بر میزان کلروفیل و عملکرد پارامترهای رویشی داشت و بیشترین مقدار آنها در تیمار کاربرد توام ورمی کمپوست و تلقیح به دست آمد.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Background:</strong> According to the importance of <em>Stevia</em> <em>rebaudiana</em> that it&rsquo;s sweetener steviol glycosides, has been introduced in recent year as a natural alternative for saccharose, the evaluation of bio-fertilizers effects on growth and development of stevia is necessary.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Objective: </strong>In this research the effect of vermicompost and mycorrhiza on growth traits and steviosid (ST) content in <em>Stevia rebaudiana</em> was studied.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> This research was conducted in faculty of agriculture of Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran, through a factorial experiment based on randomized complete block design with 12 treatments and 3 replications. The first factor was different levels of vermicompost (0, 10% and 20%) in basal medium including garden soil + 15% by weight Cow manure and also garden soil alone as a control treatment. Second factor was mycorrhiza fungi including inoculation <em>Glomus mosseae</em> and <em>Piriformospora indica</em> and treatment of non-inoculated plants.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Results:</strong> The bio-fertilizers had significant effect (P&le;0.01) on the studied parameters. The maximum amount of growth parameters (chlorophyll content, and fresh and dry weight of aerial parts and root) was obtained treatment of 20% of vermicompost and <em>Glomus mosseae </em>inoculation. The highest content of steviosid was obtained in end of vegetative growth stage and control treatment.</p> <p style="margin-left: 14.2pt; text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> Application of vermicompost significantly improved the chlorophyll content and growth traits and also the highest their amounts were obtained in combination treatment of vermicompost and mycorrhizal inoculation.</p> <p style="margin-left:14.2pt;"></p> <,i>,Stevia rebaudiana<,/i>,, میزان استویوزید, میکوریزا, ورمی‌کمپوست Stevia rebaudiana, Bertoni, Mycorrhizal inoculatin, Steviosid content, Vermicompost 179 188 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-1104-1&slc_lang=fa&sid=1 R Zare Hoseini راضیه زارع‌حسینی rzhosaeni@yahoo.com 100319475328460041667 100319475328460041667 Yes Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran کارشناسی ارشد باغبانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران E Mohammadi Goltapeh ابراهیم محمدی‌گل‌تپه 100319475328460041668 100319475328460041668 No Trabiat Modares University استاد، گروه بیماری‌شناسی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران S Kalatejari سپیده کلاته‌جاری 100319475328460041669 100319475328460041669 No Islamic Azad University of Science and Research Branch استادیار، گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران MR Dehghani Mashkani محمدرضا دهقانی‌مشکانی 100319475328460041670 100319475328460041670 No Medicinal Plants Research Center مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج، ایران