fa تعیین مهم ترین اجزای عملکرد روغن و دانه در دو ژنوتیپ گیاه دارویی ماریتیغال (<i>Silybum marianum</i> Gaetrn.) بر مبنای تجزیه علیت و رگرسیون كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> ماریتیغال گیاهی یک ساله یا دوساله از تیره کاسنی است که در شمال و جنوب ایران پراکنش دارد. دانه این گیاه حدود 20 درصد روغن دارد که در درمان زخم ها، سوختگی ها و آسیب های کبدی کاربرد دارد. - 35 <strong>هدف:</strong> تعیین مهم ترین اجزای تشکیل دهنده عملکرد دانه و روغن در گیاه ماریتیغال. <strong>روش بررسی:</strong> به منظور مشخص نمودن مهم ترین اجزای عملکرد دانه و روغن گیاه دارویی ماریتیغال، آزمایشی به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار با دو تیمار ژنوتیپ (بومی اهواز و آلمانی) طراحی شد . <strong>نتایج:</strong> در ابتدا با استفاده از رگرسیون گام به گام، صفات مؤثر بر عملکرد دانه و عملکرد روغن به طور جداگانه برای هر ژنوتیپ تعیین شد. نتایج به دست آمده نشان داد که در ژنوتیپ بومی اهواز، عملکرد دانه و درصد روغن برای عملکرد روغن؛ قطر کاپیتول برای عملکرد دانه و در ژنوتیپ آلمانی، تعداد کاپیتول برای عملکرد دانه و عملکرد دانه برای عملکرد روغن به طور بسیار معنی داری، تغییرات مربوط به متغیرهای وابسته را توجیه م یکنند. تجزیه رگرسیونی هر دو ژنوتیپ بیانگر آن بود که عملکرد دانه R2=98/ تحت تأثیر تعداد و قطر کاپیتول و مواد مؤثره دانه ( 16 ) قرار دارد و عملکرد روغن به وسیله عملکرد دانه، درصد روغن و R2=99/ مواد مؤثره دانه ( 91 ) توجیه شد. تجزیه علیت متغیرهای وابسته نشان داد که عملکرد روغن به وسیله اثر مستقیم و مثبت ؛( -0/ 0) و اثر مستقیم منفی ماده مؤثره سیلی مارین ( 27 / 0) و درصد روغن ( 1 / 0)، قطر کاپیتول اصلی ( 41 / تعداد کاپیتول ( 49 مهم ترین اجزای تشکیل دهنده عملکرد روغن می باشند. <strong>نتیجه گیری:</strong> نتایج این تحقیق می تواند بیانگر آن باشد که برای افزایش عملکرد دانه از صفات تعداد کاپیتول و قطر کاپیتول اصلی و درصد روغن، در اصلاح گیاه دارویی ماریتیغال م یتوان استفاده نمود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Silybum marianum</em> Gatrn. (Family: Asteraceae) is an annual or biennial plant, native to the Mediterranean area, which has spread in North and South of Iran. The seeds contain high amount of oil (20 - 35%) which exhibits wound-healing, anti-burn, and hepatoprotective properties. <strong>Objective: </strong>Determine the most seed yield components and oil yield in milk thistle. <strong>Methods:</strong> This research was conducted using two genotypes of milk thistle (Ahvaz wild type and Germany) in a randomized complete block design with four replications, to evaluate the most seed yield components and oil yield. <strong>Results: </strong>Initially, oil and seed yield (dependent variable) separately determined for any variety using stepwise regression analysis. In Ahvas type, seed yield and oil percent for oil yield, and capitulum diameter for seed yield whereas, in Germany type, number of capitulum for seed yield and seed yield for oil yield justified variation related to dependent variable significantly. Regression analysis represented seed yield is affected by capitulum diameter and number, and secondary metabolites of seed (R2=98.16) and oil yield is justified by oil percent and seed active constituents and yield (R2=99.91). The path analysis revealed that direct and positive effect number of capitulum (0.49), diameter of main capitulum (0.41) and oil percent (0.1) and direct and negative effect of active ingredient silymarin, are important components of oil yield. <strong>Conclusion:</strong> In general, this result showed that for increasing of seed and oil yield can be used from capitulum diameter and number and oil percent in medicinal plant breeding of milk thistle.</div> تجزیه علیت, رگرسیون, عملکرد دانه و روغن, ماریتیغال, میزان روغن Content of oil, Milk thistle, Path Analysis, Regression, Seed and oil yield 78 85 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-59-6&slc_lang=fa&sid=1 N Qavami نسرین قوامی 100319475328460036826 100319475328460036826 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی MR Labbafi محمدرضا لبافی 100319475328460036827 100319475328460036827 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی MR Dehghani-Meshkani محمدرضا دهقانی مشکانی 100319475328460036828 100319475328460036828 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی A Mehrafarin علی مهرآفرین A.Mehrafarin@gmail.com 100319475328460036829 100319475328460036829 Yes Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی