fa تغییرات میزان و ترکیبات اسانس و عملکرد اندام هوایی گیاه دارویی اسطوخودوس (<i>Lavandula officinalis</i> L.) تحت تأثیر تیمارهای مختلف نیتروژن كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> نیتروژن یکی از عناصر بسیار مؤثر در افزایش عملکرد فیتوشیمیایی و زراعی گیاهان دارویی می‌باشد. لذا بررسی اثر ترکیبات نیتروژنه بر میزان تولید اسانس و ماده خشک گیاه دارویی اسطوخودوس ضروری می&lrm;باشد. <strong>هدف:</strong> این پژوهش به منظور شناخت تغییرات مقدار اسانس، اجزای اسانس و عملکرد ماده خشک گیاه دارویی اسطوخودوس تحت تأثیر کاربرد تیمارهای مختلف نیتروژن در راستای کاهش مصرف کودهای نیتروژنه به اجرا درآمد. <strong>روش بررسی:</strong> این آزمایش در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی با 7 تیمار و 4 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی شهرری اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل محلول&lrm;پاشی 5/1، 3، 5/4، 6 و 5/7 درصد نیتروژن و خاک مصرف 180 کیلوگرم نیتروژن به فرم اوره در هکتار و همچنین تیمار شاهد (بدون کاربرد نیتروژن) بودند. <strong>نتایج:</strong> اثر کاربرد تیمارهای مختلف نیتروژنه به لحاظ آماری بر روی تمامی خصوصیات اندازه&lrm;گیری شده گیاه (01/0p<) و بر روی درصد اسانس گیاه و میزان لینالول اسانس (05/0p<) معنی&lrm;دار شد. بیشترین ارتفاع بوته و تعداد ساقه&lrm;های فرعی در تیمار محلول&lrm;پاشی 5/4 درصد نیتروژن در هکتار مشاهده شد. همچنین بیشترین قطر ساقه اصلی، وزن تر اندام هوایی، وزن خشک ساقه، برگ و اندام هوایی، میزان اسانس گیاه، مقدار 1 و 8 سینئول و لینالول اسانس در تیمار خاک مصرف 180 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. وزن خشک ساقه و میزان اسانس گیاه در تیمار محلول&lrm;پاشی 5/4 درصد نیتروژن در هکتار با تیمار خاک مصرف 180 کیلوگرم نیتروژن در هکتار تفاوت معنی&lrm;داری نداشت. <strong>نتیجه&lrm;گیری:</strong> نتایج نشان داد که محلول&lrm;پاشی نیتروژن در غلظت مناسب ضمن امکان بهبود شاخص&lrm;های رشدی و میزان اسانس گیاه، می‌تواند موجب کاهش مصرف نیتروژن و هزینه تولید و آلودگی‌های ناشی از کاربرد زیاد کودهای نیتروژنی شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Nitrogen is one of the very effective elements in increasing the phytochemical and agronomical yield of medicinal plants. Therefore it is necessary to examine the effect of nitrogen on essential oil and dry matter production of lavender. <strong>Objective:</strong> This research was carried out to evaluate changes of essential oil content and dry matter of lavender under different nitrogen treatments for reduces of nitrogen fertilizer uses. <strong>Methods:</strong> The study was conducted at the research field of Islamic Azad University (IAU), Shahr-e-Rey branch, on basis of Randomized Complete Block Design (RCBD) with 4 replication and 7 treatments. The treatments were spraying of 0, 1.5, 3, 4.5, 6 and 7.5 percent N and 180 kg ha-1 nitrogen as urea. Different traits including plant height, stem diameter, branch number, leaves and stems dry weight, foliage dry and fresh weight, essential oil content and composition were recorded. <strong>Results:</strong> Effect of treatments on all of the plant traits (p<0.01), essential oil content and linalool (p<0.05) were statistically significant differences. The highest amount of plant height and number of stems was observed in spraying of 4.5 percent nitrogen per hectare. Also, the maximum stem diameter, shoot fresh weight, stem, leaves and shoot dry weight, and essential oil content, linalool and 1,8-cineole was obtained in soil treated with 180 kg of nitrogen per hectare. The foliar application of 4.5% of N ha-1 and 180 kg N ha-1 treatments hadn&rsquo;t significantly effect on shoot dry weight and essential oil content. <strong>Conclusion:</strong> The results showed that nitrogen spraying at appropriate concentration could be improved growth and essential oil content, and also, reduced nitrogen using, contamination, and cost production.</div> اسطوخودوس, عملکرد ماده خشک, محلول‎پاشی, مقدار اسانس, نیتروژن Dry matter, Essential oil content, Lavender, Nitrogen, Spraying 156 169 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-101-1&slc_lang=fa&sid=1 A Hadipour علیرضا هادی‎پور Hadipour1@yahoo.com 100319475328460042123 100319475328460042123 Yes Department of Medicinal Plants, ACECR (East Azerbaijan Branch) عضو جهاددانشگاهی واحد آذربایجان شرقی M Hoseini Mazinani سیدمصطفی حسینی‎مزینانی 100319475328460042124 100319475328460042124 No Department of Agronomy, Islamic Azad University (Shahre-e-Rey Branch) گروه زراعت دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری A Mehrafarin علی مهرآفرین 100319475328460042125 100319475328460042125 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی