fa ارزیابی کمی و کیفی اسانس دو گونه مرزنجوش وحشی (<i>Origanum vulgare</i> L.) و مرزنجوش اروپایی (<i>Origanum majorana</i> L.) در ایران فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong>مقدمه:</strong> مرزنجوش گیاهی متعلق به خانواده نعناعیان و از گیاهان دارویی و اسانس&lrm;دار مهمی می&lrm;باشد که در اکثر نقاط دنیا استفاده می&lrm;شود.</p> <p><strong>&nbsp;هدف:</strong> هدف از انجام این تحقیق شناسایی و مقایسه ترکیبات و مقدار اسانس گونه &lrm; های مرزنجوش وحشی و اروپایی به &lrm; منظور مشخص نمودن مهم &lrm; ترین ترکیبات دارویی آنها است.</p> <p><strong>روش بررسی:</strong> دو گونه مهم از سرده مرزنجوش شامل <i>Origanum vulgare </i>L. و <i>Origanum majorana </i>L. در ابتدای تیرماه سال 1392 از مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده گیاهان دارویی با چهار تکرار جمع &lrm; آوری شد. اسانس &lrm; گیری از اندام هوایی خشک&lrm; شده دو گونه مذکور به روش تقطیر با آب صورت گرفت و اجزای اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی ( GC ) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف&lrm;نگار جرمی ( GC/MS ) شناسایی شدند.</p> <p><strong>نتایج:</strong> آنالیز اسانس گیاهان نشان داد که میزان اسانس در گونه&lrm;ی <i>O. vulgare </i>برابر 13/0 درصد در ماده خشک بود و ترکیبات ترانس&lrm;کاریوفیلن (46/21 درصد)، جرماکرن - D (99/18 درصد) و ( <i>E, E-&alpha; </i>) فارنسن (12/9 درصد) به ترتیب بیشترین اجزای اسانس بودند. همچنین در گونه&lrm;ی <i>O. majorana </i>میزان اسانس برابر 09/1 درصد در ماده خشک بود و ترکیبات ترپینولن-4- اُل (11/23 درصد)، &gamma; -ترپینن (94/13 درصد) و &alpha; - ترپینن (11/8 درصد) به ترتیب بیشترین اجزای اسانس را تشکیل می&lrm;دادند.</p> <strong>نتیجه&lrm;گیری:</strong> به طور کلی هر دو گونه در مقدار، گروه ترکیبات و مهم‌ترین ترکیب اسانس نسبت به هم متفاوت بودند. در گونه&lrm;ی <i>O. vulgare </i>با مقدار اسانس کمتر، ترکیبات س زکویی&lrm;ترپن &lrm;های هیدروکربنی با 18/69 درصد بیشترین اجزای اسانس را تشکیل می&lrm;دادند، در ‌حالی‌که در گونه <i>O. majorana </i>با میزان اسانس بیشتر، ترکیبات مونوترپن &lrm; های هیدروکربنی با 53/42 درصد بخش عمده اجزای اسانس را به خود اختصاص دادند. <p style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Marjoram belongs to the Lamiaceae family of plants is common in most parts of the world as a medicinal plant used.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Objective: </strong>The aim of this study was to identify and compare the essential oil of two <i>Origanum</i> species to determine their composition is the most important.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods: </strong>The aerial parts of two species of plants belong to <i>Origanum</i> genus, including <i>Origanum vulgare</i> L. and <i>Origanum majorana</i> L. in July 2013, in the beginning of flowering stage, were collected from the farm research of Medicinal Plants Institute. The aerial parts were dried in shadow condition in room and then after the essential oil content and its components were measured. The essential oils were extracted by clevenger apparatus and its constituents were determined by GC-MS.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> The results indicated that amount of essential oil in <i>O. vulgare</i> was 0.13% (v/v), and its main components were <i>trans</i>-caryophyllene (21.46%), germacrene D (18.99%) and (<i>E, E-&alpha;</i>) farnesene (9.12%). While amount of essential oil in <i>O. majorana</i> was 1.09% (v/v), and its main components consisted of terpinolene-4-ol (23.11%), <i>&gamma;</i>-terpinene (13.94%) and <i>&alpha;</i>-terpinene (8.11%).</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> General differentiation between two species related to amount of component groups and their most important essential oil content. In <i>O. vulgare, </i>sesquiterpene hydrocarbons (69/18%) are the most amount of essential oil while in <i>O. majorana</i>, monoterpene hydrocarbons (42/53%) are the major parts of essential oil.</div> Origanum vulgare L., Origanum majorana L., ترانس‎کاریوفیلن, ترپینولن-4- اُل, سزکویی‎ترپن‎ها, مونوترپن‎ها‌ Origanum majorana L., Origanum vulgare L., Monoterpene, Sesquiterpene, Terpinolene-4-ol, Trans-Caeyophyllene 163 171 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-59-2&slc_lang=fa&sid=1 somayeh Tahmasebi سمیه طهماسبی 100319475328460041878 100319475328460041878 No Department of Biology, Faculty of Biology Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Ahmad Majd احمد مجد 100319475328460041879 100319475328460041879 No Department of Plant Biology, Faculty of Biology Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه زیست‌شناسی گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Ali Mehrafarin علی مهرآفرین ‌A.Mehrafarin@gmail.com 100319475328460041880 100319475328460041880 Yes Institute of Medicinal Plants, ACECR مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Parisa Jonoubi پریسا جنوبی 100319475328460041881 100319475328460041881 No Department of Plant Biology, Faculty of Biology Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه زیست‌شناسی گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران