fa تعیین مهم‌ترین اجزای عملکرد تریگونلین دانه شنبلیله (<i>Trigonella foenum - graceum</i> L.) بر مبنای تجزیه علیت و رگرسیون كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> تریگونلین دانه شنبلیله یک متابولیت دارویی بسیار ارزشمند در کاهش قند خون و کلسترول خون می&lrm;باشد. <strong>هدف:</strong> تعیین مهم&lrm;ترین اجزای تشکیل‌دهنده عملکرد دانه، درصد تریگونلین و عملکرد تریگونلین دانه در گیاه دارویی شنبلیله تحت محلول&lrm;پاشی متانول و عدم کاربرد آن بود. <strong>روش بررسی:</strong> این آزمایش بر پایه طرح آماری بلوک&lrm;های کامل تصادفی با دو غلظت محلول&lrm;پاشی متانول (0 و 30 درصد حجمی) در چهار تکرار انجام شد. به منظور مشخص ساختن مهم&lrm;ترین صفات مؤثر بر عملکرد دانه، درصد تریگونلین و عملکرد تریگونلین دانه شنبلیله، از روش تجزیه علیت و رگرسیون گام به گام استفاده شد. <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان داد که در صورت عدم مصرف متانول، وزن هزار دانه و تعداد ساقه فرعی برای عملکرد دانه؛ وزن خشک کل و تعداد غلاف در بوته برای درصد تریگونلین دانه؛ عملکرد دانه و درصد تریگونلین دانه برای عملکرد تریگونلین دانه و در تیمار محلول&lrm;پاشی 30 درصد حجمی متانول، تعداد بذر در غلاف، درصد روغن بذر،‌ تعداد غلاف در بوته و ارتفاع بوته برای عملکرد دانه؛ وزن خشک برگ بوته، درصد تریگونلین اندام هوایی و میانگین قطر ژئومتریک دانه برای درصد تریگونلین دانه و عملکرد دانه، درصد تریگونلین دانه و طول غلاف بوته برای عملکرد تریگونلین دانه به طور معنی&lrm;داری تغیرات مربوط به متغییرهای وابسته را توجیه کردند. تجزیه علیت نشان داد که عملکرد تریگونلین دانه به وسیله اثر مستقیم و مثبت عملکرد دانه و درصد تریگونلین دانه مهم‌ترین اجزای تشکیل دهنده عملکرد تریگونلین دانه شنبلیله بودند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> جهت افزایش عملکرد تریگونلین دانه می&lrm;توان از خصوصیات مرتبط بر عملکرد دانه (شامل وزن هزاردانه و تعداد دانه غلاف) و درصد تریگونلین دانه (شامل وزن خشک اندام&lrm; هوایی و وزن خشک برگ) در اصلاح گیاه دارویی شنبلیله استفاده نمود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Trigonelline in fenugreek seed is a valuable medicinal metabolite in reducing blood cholesterol and blood. <strong>Objective:</strong> Determine the most important components of seed yield, percent and yield of seed trigonelline in fenugreek under foliar application and non-application of methanol. <strong>Methods:</strong> The experiment was done a randomized complete block design with two treatments as foliar application of methanol (0 and 30 v/v%) and four replications. Path analysis and stepwise regression were used in order to denote the most important effective traits on seed yield, percent and yield of seed trigonelline in fenugreek. <strong>Results:</strong> The results showed that 1000-seeds weight and number of branches per plant for seed yield total dry weight and number of pods per plant for percent of seed trigonelline seed yield and percent of seed trigonelline for yield of seed trigonelline in the non-application of methanol, and also, the number of seeds per pod, percent of seed oil, number of pods per plant and plant height for seed yield leaf dry weight, shoot trigonelline and geometric mean diameter of seed for percent of seed trigonelline and seed yield percent of seed trigonelline and pod length for yield of seed trigonelline in foliar application of methanol (30 v/v%) treatment significantly justified changes related to the dependent variables. Path analysis of dependent variables showed that the yield of seed trigonelline by direct positive effect of seed yield and the percent of seed trigonelline were the most important yield components of seed trigonelline. <strong>Conclusion:</strong> Generally, the results indicate that seed yield and percent of seed trigonelline can be used for increasing of yield of seed trigonelline in the breeding of fenugreek.</div> Trigonella foenum-graceum L., تریگونلین دانه, عملکرد دانه, تجزیه علیت, متانول Trigonella foenum - graceum L., Methanol, Path analysis, Seed trigonelline, Seed yield 144 155 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-59-1&slc_lang=fa&sid=1 MR Labbafi محمدرضا لبافی 100319475328460041862 100319475328460041862 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی 100319475328460041863 100319475328460041863 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج، ایران E Zand اسکندر زند 100319475328460041864 100319475328460041864 No Weed Research Department, Iranian Plant Protection Research Institute, Tehran, Iran مؤسسه تحقیقات گیاه‎پزشکی کشور A Qaderi اردشیر قادری 100319475328460041865 100319475328460041865 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Gh Noormohammadi قربان نورمحمدی 100319475328460041866 100319475328460041866 No Department of Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات Gh Noormohammadi نسرین قوامی 100319475328460041867 100319475328460041867 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی H Khalaj حمیده خلج 100319475328460041868 100319475328460041868 No Department of Agronomy, Payam Noor University, P.O.Box: 19395-3697, Tehran, Iran دانشگاه پیام‌نور، تهران A Mehrafarin علی مهرآفرین A.Mehrafarin@gmail.com 100319475328460041869 100319475328460041869 Yes Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی