fa بررسی تکثیر کاکتوس زینتی- دارویی Mill. (Cactaceae) <i>Cereus peruvianus</i> با استفاده از تکنیک کشت بافت بيوتكنولوژی Biotechnology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> عصاره و آلکالوئید تولید شده از کاکتوس سرئوس پرویانوس دارای ترکیبات موثره فراوانی است و در صنایع داروسازی و کشاورزی کاربرد زیادی دارد. تکثیر این گیاه با روش‌های سنتی (بذر، قلمه و پا جوش) به کندی صورت می‌گیرد و تولید آن در سطح انبوه فقط ازطریق کشت بافت امکان‌پذیر است. <strong>هدف:</strong> این تحقیق به منظور بررسی امکان ریز ازدیادی، شناخت جنبه‌های مختلف افزایش این گیاه و تعیین بهترین محیط کشت و ترکیب هورمونی در شرایط درون شیشه‌ای انجام شد. <strong>روش بررسی:</strong> این آزمایش با طرح پایه کامل تصادفی در 3 تکرار انجام شد و هر تکرار شامل 5 ریزنمونه 1 بود، ریزنمونه‌ها پس از ضدعفونی سطحی روی محیط کشت پایه MS همراه با 3 درصد ساکارز، 8 گرم در لیتر فیتوآگار و 25 تیمار هورمونی با نوع و غلظت مختلف تنظیم‌کننده‌های رشد (NAA، Kinetin، BAP،2,4-D ،IBA ، GA3 و TDZ) با 8/5=pH کشت شدند. پس از گذشت 45 روز، اثرات محیط کشت بر باززایی از آرئول، تولید پینه ترد و ریشه‌زایی در محیط‌های مختلف ثبت و ارزیابی شد. <strong>نتایج:</strong> در این تحقیق بهترین ترکیب هورمونی برای تولید پینه ترد NAA mg/l 05/0 + mg/lTDZ07/0، برای تولید گیاهچه Kinetin mg/l 6 + 2 ,4-D l/mg 4 و برای ریشه‌زایی Kinetin l/mg 4 +2, 4-D l/mg 4 بود. شروع باززایی در تیمار‌های برتر 5/2 تا 3 ماه پس از کشت مشاهده شد و 8 محیط کشت مناسب برای تولید گیاهچه (تولید گیاه ازآرئول) انتخاب شد. بین دو واریتهvar <em>monstrosus</em> <em>peruvianus</em> <em>Cereus</em> و var <em>tortuosus</em> <em>peruvianus</em> <em>Cereus</em> از نظر باززایی گیاه از آرئول تفاوت معنی‌دار وجود داشت. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> با توجه به اهمیت عصاره و آلکالوئید سرئوس پرویانوس و کندی تکثیر آن به روش‌های سنتی تکثیر آن از طریق باززایی از آرئول علاوه بر اقتصادی بودن، از نظر زمانی نیز بسیار کوتاه‌تر است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The extracted juice and alkaloeids of the medicinal and ornamental cactus <em>Cereus peruvianus</em> are contain a lot of effective compounds which widely use in medicine and agricultural industries. Propagation of this plant using conventional method (seed, cutting, offset) is very slow and its mass production is possible by tissue culture technique. <strong>Objective:</strong> The aim of this study was the micropropagation possibility and recognition of some of its different aspects, and determination of suitable medium and hormonal composition at <em>in-vitro</em> conditions of <em>cereus</em>. <strong>Methods:</strong> The experimental design was compeletly randomized with 3 replication and each replicate was contained 5 sample. After surface disinfection the explants were cultured on MS basal medium containing %3 sucrose,8 g/l phytoagar and different treatment of plant growth regulators (IBA, NAA, Kinetin, BAP, 2,4-D, GA3, TDZ) and pH=5/8. After 45 days, some parameters such as effectivness of culture media in percent of regeneration from areole, production of friable callus and rooting in all treatments were recorded. <strong>Results:</strong> In this research The best growth of friable callus was obtained in MS medium supplemented with 0.07mg/l TDZ and 0.05 mg/l NAA and 4mg/l 2,4-D with 6mg/l kinetin for regeneration of areole and 4mg/l 2,4-D and 4mg/l kinetin for rooting was the most favorable medium. High regeneration potential was observed after 2.5-3 months of culture. Eight different media was selected for plantlet regeneration. There is a significant difference between regeneration of areole in <em>cereus peruvianus</em> var <em>monstrosus</em> and <em>cereus peruvianus</em> var <em>tortuosus</em>. <strong>Conclusion:</strong> As for to the importance of the extracted juice and alkaloeids of the cactus <em>Cereus peruvianus</em> Propagation of this plant using by conventional method is very slow and propagation it of areol in addition to economical is very fast.</div> سرئوس پرویانوس, واریته تورتوسوس و مونستروسوس, پینه, ریزازدیادی <,i>,Cereus peruvianus<,/i>,, <,i>,Varite monstrosus<,/i>, and <,i>,tortuosus<,/i>,, Callus, Micropropagation 38 45 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-206-1&slc_lang=fa&sid=1 N Karimi نرگس کریمی 100319475328460037889 100319475328460037889 No Faculty of Horticultural Sciences, Islamic Azad University (Karaj Branch) گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد کرج) R Naderi روح‌انگیز نادری rnaderi2002@yahoo.com 100319475328460037890 100319475328460037890 Yes Faculty of Horticultural Sciences, University of Tehran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه پردیس تهران M Ebrahimi مرتضی ابراهیمی 100319475328460037891 100319475328460037891 No Agriculture Biotechnology Institute of Iran-Central Region عضو هیأت علمی، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی منطقه مرکزی کشور MR Mofid محمد‌رضا مفید 100319475328460037892 100319475328460037892 No Department of Biochemistry, School of Pharmacy, Isfahan University of medical sciences عضو هیأت علمی، گروه بیوشیمی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان