fa تغییرات مورفولوژیک، زراعی و فیتوشیمیایی گاوزبان (<i>Borago officinalis</i> L.)تحت تأثیر کودهای زیستی و شیمیایی كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <p style="text-align: justify;">&nbsp; <strong>مقدمه: </strong>گاوزبان گیاه دارویی ارزشمندی است و تولید آن برای تأمین نیازهای صنایع دارویی دارای ارزش بالایی می‌باشد . بنابراین ، مطالعه تأثیر کودهای زیستی بر عملکرد کمی و کیفی این گیاه ضروری به نظر می‌رسد.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; ‌ <strong>هدف: </strong>بررسی تأثیر کودهای زیستی نیتروژن و فسفر بر ویژگی‌های مورفولوژیک، زراعی و فیتوشیمیایی گیاه دارویی گاوزبان و امکان‌سنجی جایگزینی کودهای زیستی با کودهای شیمیایی.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>&nbsp; روش بررسی:</strong> این تحقیق در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد‌دانشگاهی، طی سال‌های 1389 - 1388 به صورت آزمایش فاکتوریل و در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارهای این مطالعه شامل کودهای زیستی در سه سطح شاهد، نیتروکسین و بیوفسفر و کود شیمیایی در سه سطح شاهد (عدم مصرف کود)، 50 درصد و 100 درصد نیاز کودی بودند.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; ‌<strong> نتایج:</strong> کودهای زیستی و شیمیایی و همچنین اثر بر هم‌کنش آنها بر تعداد گل، عملکرد دانه، درصد فنل و همچنین درصد روغن دانه و گامالینولنیک اسید آن تأثیر معنی‌داری داشتند. کودهای شیمیایی و زیستی به طور معنی‌داری سبب افزایش صفات مرفولوژیک و زراعی شدند. اگرچه میزان روغن و گاما لینولنیک اسید با مصرف کودهای شیمیایی کاهش یافت ولی کاربرد‌ کودهای زیستی به طور معنی‌داری سبب افزایش گاما لینولنیک اسید شد.‌</p> <div style="text-align: justify;"><strong>‌ نتیجه‌گیری:</strong> ‌ اگرچه عملکرد کیفی با مصرف کودهای شیمیایی کاهش یافت ولی کاربرد کودهای زیستی سبب افزایش عملکرد گیاه گاوزبان در همه صفات مورد مطالعه شده‌ است. بنابراین کودهای زیستی می‌تواند جایگزین کودهای شیمیایی برای افزایش تولید گیاه گاوزبان باشد که در راستای کاهش آلودگی‌های زیستی و کشاورزی پایدار می‌باشد.</div> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong> Background :</strong> Borage is a valuable medicinal plant and its production to meet the needs of the pharmaceutical industry has a high value. Thus, the study of bio-fertilizers effect on its qualitative and quantitative yield seems to be necessary.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; <strong>Objective : </strong>To determine the effects of nitrogen and phosphorus biofertilizers on morphological, agronomical and phytochemical characters of borage and feasibility of replacing chemical fertilizers with biological fertilizers.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong> Methods : </strong>This experiment was done in the Research farm of ACECR, Institute of Medicinal Plants along 2009 &ndash;2010 on the base of factorial experiment in a randomized complete block design (RCBD) with three replications. The treatments combination was three levels of biofertilizers (Control or no applying fertilizer, Nitroxin and Bio- Phosphor and three levels of chemical fertilizers (0, 50 and 100 percent of the nutritional needs of the farm).</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong> Results:</strong> The biological and chemical fertilizers as well as their interactions had significant effects on flower number, grain yield and content of total phenol, oil and &gamma;- linolenic acid. The chemical and biological fertilizers significantly increased the morphological and agronomical characters. Although the oil and &gamma;-linolenic acid content significantly decreased with application of chemical fertilizer, the application of bio-fertilizers significantly increased the &gamma;-linolenic acid content.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; <strong>Conclusion :</strong> Although the qualitative yield decreased with consumption of chemical fertilizers, the borage performance in respect of all studied traits increased with application of bio-fertilizers. Therefore, the biofertilizers can be an alternative to replacing chemical fertilizers for increasing borage production which is in order to minimize of environmental pollution and sustainable agriculture.</p> گاوزبان, صفات کمی و کیفی, کود زیستی, کود شیمیایی <,i>,Borago officinalis<,/i>,, Qualitative and quantitative characters, Bio-fertilizer, Chemical fertilizer 145 156 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-86-5&slc_lang=fa&sid=1 H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی 100319475328460037081 100319475328460037081 No Cultivation and Development of Medicinal Plants, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه پژوهشی کشت و توسعه گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Z Zeinali زهرا زینلی مبارکه 100319475328460037082 100319475328460037082 No Agriculture College, Shahed University گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد H Omidi حشمت امیدی heshmatomidi@yahoo.com 100319475328460037083 100319475328460037083 Yes Department of Agronomy, Shahed University گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد Sh Rezazadeh شمسعلی رضازاده 100319475328460037084 100319475328460037084 No Department of Pharmacognosy & Pharmacy, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی